bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort anal escort istanbul escort bayan escort bayan istanbul şişli escort bayan beylikdüzü escort bayan sakarya escort bayan sakarya escort diyarbakır escort sakarya escort
porno izle porno porn izle porno sex türbanlı porno
Bugun...


Özcan DALMIŞ

facebook-paylas
İran – ABD Geriliminin Küresel Petrol ve Enerji Piyasasına Etkileri
Tarih: 08-01-2020 11:20:00 Güncelleme: 08-01-2020 11:29:00


İran Kudüs Gücü Komutanı General Kasım Süleymani'nin öldürülmesinden sonra petrol fiyatlarının, küresel enerji hammadde arzının, olası senaryoların değerlendirmesi ve Hürmüz Boğazı’nın önemi.

 

Konunun detaylarından önce İran’ın enerji ham maddeleri incelendiğinde, petrol ve doğalgaz rezervleri bakımından dünyada petrol de dördüncü doğalgazda ise ikinci sırada yer almaktadır. BP 2019 Dünya Enerji İstatistik Görünümü Raporu’ndan yapılan derlemeye göre, dünya üzerinde toplam 1.729 trilyon varil kanıtlanmış petrol rezervi bulunuyor. En fazla petrol rezervi 836,1 milyar varille Orta Doğu bölgesinde yer alırken bunun 155,4 milyar varille İran’da bulunmaktadır. Aynı raporda dünya üzerinde toplam 196,9 trilyon metreküp kanıtlanmış doğalgaz rezervi bulunuyor. En fazla doğalgaz rezervi 75,5 trilyon metreküple petrol de olduğu gibi Orta Doğu bölgesinde yer alırken bunun yarısına yakınını (31,4 trilyon metreküp) İran oluşturmaktadır.

 

ABD Başkanı Donald Trump’ın, Eski ABD Başkanı Barack Obama tarafından yapılan (Temmuz 2015) İran nükleer anlaşması iptal etmesi, yaptırımları yürürlüğe koyması ve İran ekonomisinin büyük bir bölümünü oluşturan petrol ticareti yaptırımları nedeniyle, iki ülke arasındaki süre gelen restleşmenin fitilin ateşlenmesine neden oldu. 2019’da yaşanan olaylarda bölgenin ateşinin yükselmesinin devam etmesine neden oldu.

 

İngiltere’ye bağlı Cebelitarık Özerk Bölgesi yönetiminin İran’a ait bir petrol tankerini 4 Temmuz’da alıkoymasına İran’dan aynı şekilde yanıt verildi. İran Devrim Muhafızları Ordusu, İngiltere’ye ait bir petrol tankerine Hürmüz Boğazı’nda el koydu. Bu olay üzerine bölgede tansiyonun yeniden yükselmesi, küresel boyutta tedirginlikle karşılandı.

 

Son olarak Şii milis güçleri, korunaklı Yeşil Bölge'de yer alan ABD'nin Bağdat Büyükelçiliğini bastı. Olaydan iki gün sonra ABD, 3 Ocak’ta Bağdat Havalimanı'nda İran Devrim Muhafızlarına bağlı İran Kudüs Gücü Komutanı General Kasım Süleymani ve Haşdi Şabi Başkan Yardımcısı Ebu Mehdi Mühendis'in araç konvoyuna hava saldırısı düzenledi.

 

İranlı General Kasım Süleymani'nin ABD tarafından öldürülmesine uzanan sürece kadar, İran ve ABD arasındaki çekişmenin doğrudan çatışmaya dönüşmesi düşük bir olasılıktı. Çünkü geçmiş olaylarda taraflar arasında gösterilen tepki hep birbirlerinin çıkarlarına yönelikti.

 

Doğrudan İran lideri Hamaney'e bağlı hareket eden İran Kudüs Gücü Komutanı General Kasım Süleymani'nin öldürülmesi İran’nın ABD’ye bütün ihtimaller dâhilinde karşılık vermesi beklenmektedir.

 

İran lideri Ayetullah Ali Hamaney, "Onun gidişiyle onun yaptığı iş durdurulmayacak ve yolu kapanmayacak. Suçluları acı bir intikam bekliyor." dedi.

 

Saldırının Irak topraklarında gerçekleşmesi Irak’ında egemenliğine ihlal olarak belirtilmesi bölgenin tansiyonun daha da yükseleceğini göstermektedir.

 

Irak Başbakanı Adil Abdulmehdi, Kasım Süleymani ve Haşdi Şabi Başkan Yardımcısı Ebu Mehdi el Mühendis'in öldürülmesinin, ülkesinin egemenliğini ihlal olduğunu belirterek, “Iraklı ve kardeş ülkelerden (İran) askeri liderlerin Irak topraklarında tasfiye edilmesi, ülkemizin egemenliğine yönelik ihlaldir, vatanın onuruna saldırıdır. Ayrıca bu saldırı Irak ve bölgede yıkıcı bir savaşın fitilini ateşlemiştir. Saldırı, ABD askerlerinin Irak'taki varlığına yönelik şartlara da aykırıdır." dedi

 

Tüm bu demeçler ve gelişmeler ışığında olası bir savaşın eşiğinde olduğumuzu düşünürsek, küresel dengelerin değişeceği ve petrol fiyatlarının artacağı bir süreç bizleri beklemektedir.

 

İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani'nin ABD'nin Bağdat'ta düzenlediği hava saldırısında öldürülmesi sonrası petrol fiyatları 70 dolara kadar yükseldi.

 

Hürmüz Boğazı’nda İran Devrim Muhafızları Ordusu, İngiltere’ye ait bir petrol tankerine el koymasından sonra Hürmüz Boğazının kapatılma söylemi ve bölgesel reaksiyonlar ile petrol fiyatları yüzde 2’lik bir atış yaşanmıştı.

 

Söz konusu olaydan sonra yetkililer Hürmüz Boğazı’nın petrol trafiğinin devamına ilişkin bir takım açıklamalar yapmışlardı.

 

İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif: “Bir süredir tansiyonun yüksek olduğu Hürmüz Boğazı’nı kapatabiliriz ancak bunu istemiyoruz.”

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Abbas Arakçi “İran, bölgenin, özellikle de Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini sağlamak için elinden gelenin en iyisini yapacak ve bu hassas bölgede  gemi trafiğinin aksamasına izin vermeyecek”

 

İran’ın en büyük kozu “Hürmüz Boğazı”

 

Umman ile Basra Körfezi arasında bulunan Hürmüz Boğazı’nın kuzey kıyısında İran, güney kıyısında ise Umman toprakları bulunmaktadır. Hürmüz Boğazı,  petrol ve doğalgaz zengini İran, Irak, Kuveyt, Bahreyn, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’ının enerji hammaddelerini uluslararası piyasalara taşınması hususunda kritik öneme sahiptir. Ayrıca Hürmüz Boğazı, petrol ve doğalgaz ihracatı açısından kritik öneme sahip ve alternatifsizdir.

Harita 1: Hürmüz Boğazı ve İlgili Devletler

 

Dünya petrol arzının yüzde 20’sinin, deniz yoluyla taşınan petrolün üçte birinin taşındığı önemli bir geçiş güzergâhı olan Hürmüz Boğazı’ndan çeşitli kaynaklarına göre her gün 20 milyon varil ham petrol ve türevleri bu boğazdan geçiyor. Petrolün yanı sıra, dünya sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracatının dörtte birinin de buradan geçmesi ve LNG ihracat lideri olan Katar için de ayrı bir önem taşımaktadır.

 

Harita 2: Küresel Petrol Ticareti (BP,2019)

 

Harita 3: Küresel Doğalgaz (LNG ve Boru Hattı) Ticareti (BP, 2019)

 

İran’a yönelik yapılan her eylemden sonra herkesin aklına gelen soru; İran, Hürmüz Boğazı’nı kapatırsa ne olur?

Dünya petrol arzının yüzde 20’sinin, deniz yoluyla taşınan petrolün üçte birinin taşındığı önemli bir geçiş güzergâhı olan Hürmüz Boğazı’nın kapatılması şüphesiz küresel bir petrol krizine neden olur. Petrol fiyatları yüzde 55-65’lik artışlar yaşanır.

 

Örneğin“Suudi Arabistan'da petrol tesislerine düzenlenen saldırının ardından Brent tipi ham petrolün varil fiyatı yüzde 19,5 artış göstererek Körfez Savaşı'nın sürdüğü 1991 yılından bu yana en büyük günlük yükselişini yaşadı.

 

Suudi Arabistan'ın milli petrol şirketi Saudi Aramco’nun saldırıya uğrayan tesisleri küresel petrol arzının yüzde 5'ini karşılamaktadır. Bu nedenle söz konusu saldırıdan sonra petrol fiyatlarında yüzde 20’ye varan bir atış yaşanmıştır. Hürmüz Boğazı’nın kapanması demek bu oranın 4 katına tekabül etmektedir.

 

İran’ın olası bir durumda Hürmüz Boğazını kapatması sadece bölgeyi değil tüm ülkeleri etkiler.  Çoğu ülkelerin temkinli açıklamalar yapması bu durumun nedeni diyebiliriz. Petrol piyasası, İran koyulan ambargo nedeniyle piyasadaki durumu arz fazlalığından dolayı tolere edebilir ancak olası bir durumda geçici veya tamamen Hürmüz Boğazı kapatılırsa petrol piyasasında fiyatların önemli bir ölçüde değişmesine ve krize neden olur.

 

Bilindiği üzere enerjinin kesintisiz, güvenilir ve ekonomik bir şekilde temini tüm ülkelerin ortak politikasıdır. Boğazda yaşanacak bir durumda tüm ülkelerin enerji arz güvenliği tehlikeye girecektir. Hiçbir ülke, refahı ve istikrarı için böyle bir durumu arzulamaz ve müsaade etmez. İran’ın bu saldırıyı gerçekleştirenleri acı bir intikam beklediğini ifade etmesi petrol fiyatlarının şimdiki seyrinden daha yukarıda olacağını işaret etmektedir.

 

Kaynakça

BP 2019 Dünya Enerji İstatistik Görünümü Raporu (BP Statistical Review of World Energy 2019)





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
421 Okunma
321 Okunma
318 Okunma
300 Okunma
286 Okunma
283 Okunma
270 Okunma
263 Okunma
230 Okunma
228 Okunma
1123 Okunma
1024 Okunma
1014 Okunma
1008 Okunma
944 Okunma
911 Okunma
724 Okunma
685 Okunma
627 Okunma
603 Okunma
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
GAZETEMİZ

HABER ARŞİVİ
YUKARI